هفت شهر عشق

هفت شهر عشق یا هفت وادی  مراحلی است که سالک جهت سلوک معنوی باید آنها را طی کند.

شرح هفت مرحله

عطار در کتاب زیبای خویش منطق‌الطیر آنها را اینگونه بیان می‌کند:

سنفونی (۱) پَسّ رُو

بخش کوخرد

پَسّ رُو (۲) قَشَنگْ وُ زیباْستْ		پَسّ رُو لَطیفْ وُ شِیواست (۳)
پَسّ رُو دِرَخشَندَه تَرین گُوهَر هاست		پَسّ رُو عَرُوسْ صَحرا هَاستْ
پَسّ رُو دَشتگَه یِ کُوهستان هَاستْ		مَهد اِعجَابْ بُزُرگان (۴) آنجَاستْ
پَسّ رُو دِرَخشَان چُونْ خُورشیدْ		گَشتَه رَنگین ز گُل سُرخ و سَفیدْ

کوه و کمر

سَربَسَر دَرَه و کوه وُ کَمَر		بُود دِرَختان بُزُرگ سَرتاسَر
سَلَم و سُمرُ و کُنار و نادِر		خِید و اَنجیر و سخ و بید و کُوِر
بنگَرید چَپ وَراستْ از سینه یِ کوه		ایل (۵) چَادُر زَدَه دَر دامَنِ کُوهْ
خَانَه هَاشَان زِ گِل و چُوب نَخیل		اَز پش آن ببافتَند زَنبیل (۶)
هَمِه دیوار و دَرَش دود زَدِه		چُون کِه آتش دَر آن شُعلَه زَدِه
فَرش آن نیست بَه جُز مُشتی خَاکْ		خَاکْ هَم پاکْ ، و آدم از خَاکْ (۷)

باران زمستانی

بَعد اَز باریدَن باران شِتاءْ (۸)		گَشتَه صَحرا رُوشَن، چُون ماه
دَشت هَا گَشتَه زِ گُلها اَنبُوهْ		کَردَه صَحرا مُعَطَر و خُوش بُوهْ
کُوهَه هاْ تَکیَه بَه هَم دَر دادهْ		دَرَه هَا مُوج سِیه بُگشادهِْ
نَخلها سَر کَشیدَه بَه فَلَک		اَز مَدعاجُون (۹) تا دَرواهِ نَمَکْ (۱۰)
کُوه و دَشت و دَرَه و صَحرا سَبزْ		هَمِه پاتاسَر و سَر تاپا سَبزْ
سّدِیا (۱۱) پُرشُد اَز آب بَرُونْ		بَندِیا لَبریز و خِیلیْ جُوُونْ
بــِرکَه هَا پُر اَز آب زُلالْ		سَرد و شِیرین وخُنُک چُون یخچال
کَوزَه‌ها اَز گِل و مَشک‌ها (۱۲) از پُوستْ		پُر زآب اَست بَر ِ جَانان (۱۳) دُوستْ
پَسّ رُو قَشَنگْ وُ زیباْستْ		پَسّ رُو لَطیفْ وُ شِیواست
پَسّ رُو دِرَخشَندَه تَرین گُوهَر هاست		پَسّ رُو عَرُوسْ صَحرا هَاستْ

صبح باداد

حیف اَز آن صُبح نشاط اَنگیزَشْ		وان دَمِ بَادِ عَبیر آمیزَشْ
یَاد اَز آن رُوز کِه جَوان بُودیم مَاْ		می‌دَویدیم چُون غَزالان (۱۴) آنجِاْ
کُوه و صَحرا و دَرَه و دَشت و دَمَنْ (۱۵)		مَا برَفتیم بَه کُوه چُون کُوهکَنْ (۱۶)

الغرض

اَلغَرَض آنچـِه نَدیدی اینجَاستْ		جَنَت و باغ و بَساتین اینجَاستْ
کِه کَسی قَدر نَداند آن را		این هَمِه نِعمَت بی پایان را
خَارج شَهر چنان سَر سَبز اَستْ		دَشت و کُوه و هَمِه جَاهَا سَبز اَستْ
آنچـِه مَن دِیدَم دَر این دَشت جُوُونْ		غُنچَه‌ها (۱۷) میزَد سَر اَز گُل بیرونْ
مُحَمَدِيان اَز غَم این سَرو رَوُونْ		اَشک چُون سیل بریزَد اَفزُونْ (۱۸)

پی نوشت‌ها:

• (۱) ـ سنفونی: Senfooni: سمفونی، سمفونیة: آواز دلنشین، دشت سرسبز وزیبا، جنگلهای گوناگون، مختلف، أز نمای أصناف درختان. (صحاح الصحاح ۱۴۱۳).
• (۲) ـ پَسّ رُو: Pase Roo: (پُشتِه رودخانه) ، کشتزارها، مزارع نخیل خرما ، سدهای آب، مناطق مختلف و باغ‌های نخل و مکانهای کشاورزی ، ودشت‌های گوناگون.
• (۳) ـ شِیواست: شیوا :Shiva: فصیح، بلیغ، وسیع (المحیط المحیط).
• (۴) ـ بُزُرگان: Buzorgan: منظور از بُزُرگان قبایلی که در پَسّ رُو سکونت داشتند، اجدامان واجداد عشایری که در آنجا سکونت گذیده بودند در زمان قدیم.
• (۵) ـ ایل: ایل چادر: Eail Chadur: چادر نشین‌ها ، (احشم نشین) صحرا نشین‌ها. عشایر و کوچ‌گردان یک منطقه معمولاً به گروه‌های کوچکتری به نام ایل تقسیم می‌شوند.
• (۶) ـ زَنبیل: Zanbil: به لهجه کوخردی محلی می‌گویند: تُولک.
• (۷) ـ آدم: آدم از خَاکْ Adam : پدر همه یعنی (آدم علیه السلام)، از خاک آفریده شده‌است. غذاهائیکه جسم انسان پرورش وتکوین می‌یابد نیز از خاک بر می‌آید. بعد از مرگ هم وجود عنصری مردم زود یا دیر با اجزایی خاک مخلوط می‌شود. وهمین طور در وقت حشر هم آجزای وجود که باخاک آمیخته بود دوباره جمع شده از نو بصورت انسان تشکل می‌یابد، مردگانی که در قبور مدفون آند از مضاجع خود بیرون آورده می‌شوند. (قاموس المحیط) .. (المحیط المحیط).

• خدای تعالی می‌فرماید: (مِنْهَا خَلَقنَاکُمْ وَفَیهْا نُعیْدُکُمْ وَمِنهَاْ نُخرْجُکُمْ تَارَةاً أُُخرَیْ).

ماشمارا از خاک آفریده‌ایم ودر آن بر میگردانیم، وبار دیگر شمارا از آن بیرون خواهیم آورد. (تفسیر کابلی: مولانا محمود حسن دیوبندی).

• (۸) ـ شِتاءْ: Shetah: زمستان ، فصل زمستان .
• (۹) ـ مَدعاجُون: Mad Ajoon: ( مزاجان ) (محمد حاجیان) منطقه‌ای است از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. این منطقه در جنوب کوخرد و در پشت رودخانه مهران واقع است، منطقه شامل چند نقطه مهم و آباد و زراعتی بوده از زمان قدیم، اهالی کوخرد بویژه آنهایی که در این مناطق نخل و نخلستان داشته‌اند در فصل تابستان وگرما و در موسم خارک و رطب و خرما و بار میوه نخلها، از کوخردکوچ می‌کردند و با خانواده‌هاشان به پشت رودخانه که نخلستان بود می‌رفتند.
• (۱۰) ـ دَرواهِ نَمَکْ: Darvahe Namak: لدخه سور ، در بین گُلالَه و ترارو واقع می‌باشد.
• (۱۱) ـ سّدِیا: Sadeya: منظور: سد بز ، سد جابر ، سد جاوید ، سد بست گز .
• (۱۲) ـ کَوزَه‌ها و مَشک‌ها: Kuzeha & Mashkha: در آن آب خنک حفظ می‌شود برای آشامیدن.
• (۱۳) ـ جَانان  : Janan: [جانانه] (امر) معشوق ، محبوب ، شاهد ، دلبرزیبا. (فرهنگ معین)
• (۱۴) ـ غَزالان: Ghazalan: غزال: آهو.
• (۱۵) ـ دمن  : Deman: ج دمنه ، دمیدن: روینده ، طلوع کننده ، خروشنده. ۲ ـ آثار خانه وحیات مردم در زمین. ۳ ـ جای که خاکروبه ریزند، ج: دَمَن.
• (۱۶) ـ کُوهکَنْ: Koh Kan: فرهاد ، فرهاد کوهکن. (در داستان خسرو و شیرین).
• (۱۷) ـ غُنچَه‌ها: Dhoncheha  : گُل غُنچَه: غُنچَهٔ گُل:

بهر سوی گل غنچه‌ای نوشخند

ملک درمیان همچو سرو یلند

• (۱۸) ـ اَفزُونْ  : Afzoon: بیش، زیاد ، بسیار.

پَسّ رُو ـ درخت سمر

پَسّ رُو (أودون)

 

 

پَسّ رُو

• شعر از: محمد محمديان کوخردی. 

• دبی:

• ۲۵ محرم الحرام ۱۴۱۸ هجری قمری.

منبع

• محمدیان، کوخردی، محمد (کوخرد سرزمین شاعران) ۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
• محمدیان، کوخردی، محمد. (وصف کوخرد) ج۱. چاپ دوم، دبی: سال انتشار ۱۹۹۸ میلادی.

ميلاد جديد

تقديم به (غزل)

تولدت مبارک

قصيده أى بمناسبت تولد دختر دوست گراميم «عبدالخالق فرخزاد » (بيقرار) ...

دل شکسته 

بـنـال ای دِل کـه مَـن غـَم دارم اِمــروزْ		نـه دلسوز و نـه هَمـدَم دارم اِمــروزْ
دلــم زخـم اسـت از دسـت غـم اهـل		نه اهل، اهل است و من غم دارم اِمــروزْ
دلـم بـشکسـتـه است از دسـت مــادر		بــبــیــن آه دمـــــادم دارم اِمــروزْ
دگـــر از دسـت خــواهـــر و بـــرادر		غــم سـُـلــطـانِ عــالــَم دارم اِمــروزْ
نــه مــادر نــه بــرادر و نــه خــواهــر		همــه بـر مـن جـفا مـی دارن اِمــروزْ
پــــدر از دسـت بــدادم در جــوانــی		مـن امـروز بـی کس و تـنـهایــم اِمــروزْ
غـمـم چـون کوه ناخ است ای خــدایــا		بمــژ گـان اشـک شَـبـنـَم دارم اِمــروزْ
جــهـان زنـــدان آزاده اسـت و لیـکـن		غـــم کُـل جــهـان مـن دارم اِمــروزْ
الا یـــا کـاروان ســــیـــر ایـــــام		چـه زود از مـا جـدا گشتی تـو اِمــروزْ
الا ای خــواهـــر جــانـیـم کُـجـایــی		تــو رفـتـی و مـن هـم تـنـهایـَم اِمــروزْ
بـــرفـت و آتـشی در سینه افـروخـت		دل محمديان غـــم دارد اِمــروزْ
مــکـافــاتـش بـهـشـت جــاودان کــن		کـه غـمـگـیـن و بسی گـریـانـم اِمــروزْ
جـهان دردیسـت بـیـدرمــان و لیـکـن		مـنـم نـالان و مـن غمـگیـنـم اِمــروزْ
بـهـر دردی کـه در مـیـمـانـی ای دِل		تـــوسـل بــر خـدا مـی دارم اِمــروزْ
شـفا بخش دل مسکیـن تــو هستی		تـمـنـا از خـــدا مـــن دارم اِمــروزْ
خـــداونـــدا تــو آگـاهــی ز حــالــم		دَمــَم رفـت و همــه غــم دارم اِمــروزْ
دلم زخم است دلم زخم است دلم زخـم		نــدانـسـتـم کــه مــاتــم دارم اِمــروزْ
بــأمـیـدی کــه گُـل از نــو بــرویــد		که اهـل از ایـن میـان کـم دارم اِمــروزْ
غـم دل بـاکـه گـویـد محمديان را		نـه دلسوز و نـه هَمـدَم دارم اِمــروزْ

• شعر از: محمد محمديان كوخردى.

• دبی:

• روز جمعه ۲۱ تیر ۱۳۸۱ شمسی
• بـرابـربـا ۱۲/۷/۲۰۰۲ مـیــلادی

منبع

• محمدیان، کوخردی، محمد (کوخرد سرزمین شاعران) ۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.

بیاد دوستان

می‌رسد هَردَم صَدای دوستان		می‌رویم باهَم به استقبالشان
ساربان بسته قطار قافله		سوی ما بازاد راه و راحله
‌های و هیهای «شتر» بانان شنو		شور و شادی غزل خوانان شنو
کاروان ایستاد بر «پشتخه کنار» (۱)		بار بنداز ای «شتر» دل گوش دار
کاروان شان از «کوه» آمد بزیر		هم زراه «صِنخُو»(۲) هم « پَل تیر» (۳)
کاروانا خوش فرود آی و در آی		تارسی در «باغ زرد» زان ما ورای
«شهر کوخرد» است کوی دلبران		ساربانا بار بگشا زاشتران
«شهر سیبه» (۴) است قدیم مرز و بوم		مهد کوخرد مردمان این مرز و بوم
«شهر کوخرد» امشب چراغان می‌شود		آفتاب چرخ مهمان می‌شود
شهر ما از شوق لبریز آمده‌است		وه که دوستانم به کوخرد آمده‌است
امشب آن دوستان میان شهر ماست		آنچه بخت و دولت است از بهر ماست
آنکه آنجا میزبان دوست ماست		یکشب اینجا میهمان دوست ماست
پا بچشم ما نه‌ای دوست عزیز		جان بقربانت کنیم ای با تمیز
توبیا ای ماه مهر آئین ما		ای عزیزان دلم دوستان ما
کاروان دوستان بربام ماست		وه که دوستان دلم مهمان ماست
زان دگر رفتیم به «جابر» ای نکو		خیمه‌ها برپا کنیم مانند کوه
خیمه‌ها برهم گره خورده چو کوه		دایره چون رشته‌ای و با شکوه
خیمه سبز بلند یارمن		قبه اش از دور نمایان جان من
خیمه‌ها برپا شده یک سلسله		از «مدی آباد» تا « جعفرآباد» یک سره
خیمهٔ «محمد افراز» چون زر ناب		مُنعَکِس در وی شعاع آفتاب
خیمهٔ «محمدیان» سفید و تاب ناک		خیمهٔ دیگر در آن دوستان پاک
بر در هر خیمه شان « نَرمین سِجَم»		تا نشانند دوست را پهلوی هم
« محمديان» سوزد از هَجر مِحَن		این بود شرط وفا ای دوست من
شهر ما از شوق لبریز آمده‌است		وه که دوستانم به کوخرد آمده‌است

پی نوشت‌ها:

• (۱) ـ پشتخه کنار: نام پشته‌ای است در جنوب دهستان کوخرد ازتوابع بخش کوخرد شهرستان بستک و در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران. پُشتخه واژه‌ای است در گویش فارسی لارستانی به ویژه گویش کوخردی و معنی آن پُشتُه است، ارتفاعی نه بس بلند از زمین، تل، یا تپه است. پُشتُه درست بهمان معنی نجد که ربوه و نجد ، توده، معمولاً فلات گویند. همچنین در پارسی دری و در برخی گویشهای محلی هرمزگان بکار رفته‌است. این پُشتُه در بون کوه زیر واقع شده‌است.
• (۲) ـ صِنخُو: (راه صِنخُو): این راه از بن کوه و دقیقاً از سمت (اشکت تنب مش) «غار» شروع می‌شود، و از سنگر نرگ اوه شیرینو سرازیر می‌شود، و انتهاء می‌شود به «پُشتخه او شیرنو» راه قافله رو است.
• (۳) ـ پَل تیر: (کوه خآب) یا « کوه پل تیر » نام رشته کوهی در غرب استان هرمزگان ایران است.این کوه‌ها در جنوب کوخرد قرار دارند و اولین رشته کوه‌های ساحلی خلیج فارس است. کوه جنوبی دهستان کوخرد کوه بسیار بلندی است که ارتفاع آن از سطح دریا میان ۲۵۰۰ متر تا ۳۰۰۰متر می‌رسد، و بنام کوه زیر معروف است، این کوه به سمت مغرب ادامه دارد. بزرگ‌ترین قله این کوه «قله کوه سفید» نامیده می‌شود. در مشرق «کوه زیر» وجنوب شرقی دهستان کوخرد و جنوب رودخانه مهران کوهی مجزا و مخروطی وجود دارد که بنام «کوه خآب» معروف است.
• (۴) ـ شهر سیبه : شهرسیبه (کوخرد) یکی از شهرهای باستانی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. این شهر تاریخی (ساسانی) در بخش کوخرد واقع می‌باشد.بخشی از این شهر تاریخی در حال حاضر زیر دهستان کنونی «کوخرد» مدفون است و روی بخش دیگری از آن گورستان، این دهستان قرار گرفته‌است. باستان‌شناسان از آن به عنوان شهر فراموش شده ساسانیان یاد می‌کنند.وسعت شهر باستانی سیبه از جانب باستان‌شناسان به ۴۰ هکتار تخمین شده‌است.

• شعر از: محمد محمديان كوخردى.

• رأس‌الخیمه:

• ۲۱ رجب ۱۴۱۶ هجری قمری.

• برابربا: ۸ ۲/۱۰/۱۹۹۷ میلادی

منبع

• محمدیان، کوخردی، محمد (کوخرد سرزمین شاعران) ۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.